By\u0107 mo\u017ce zdarza Ci si\u0119 snu\u0107 szlachetne plany, a p\u00f3\u017aniej\u2026 u\u015bwiadamia\u0107 sobie, \u017ce by\u0142y baaardzo optymistyczne (\u017ceby nie nazwa\u0107 ich urojeniem). Nasz umys\u0142 ma wyra\u017an\u0105 tendencj\u0119 do nierealistycznego prognozowania, kt\u00f3re cz\u0119sto jest maksymalnie zbli\u017cone do scenariusza najlepszego z mo\u017cliwych \u2013 w psychologii zjawisko to nazywamy \u201ez\u0142udzeniem planowania\u201d.
\n<\/p>\n
Pami\u0119tam, jak zacz\u0105\u0142em swoj\u0105 drog\u0119 ku lepszej sylwetce. Wszystko dok\u0142adnie zaplanowa\u0142em. Zdrowe posi\u0142ki, regularne treningi, a nawet w\u0142asn\u0105 determinacj\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a zakrawa\u0107 o up\u00f3r. Prognoza zak\u0142ada\u0142a zrzuci\u0107 15 kg w p\u00f3\u0142 roku. W rzeczywisto\u015bci zaj\u0119\u0142o mi to ponad rok. By\u0142o to kilkana\u015bcie d\u0142ugich miesi\u0119cy pora\u017cek przeplatanych sukcesami. A kaloryfera na brzuchu i tak si\u0119 nigdy nie dorobi\u0142em. W planach by\u0142o r\u00f3wnie\u017c utrzyma\u0107 sylwetk\u0119, kt\u00f3r\u0105 w pocie czo\u0142a wypracowa\u0142em. To niestety te\u017c si\u0119 nie uda\u0142o. Pocieszam si\u0119, \u017ce nie tylko ja padam ofiar\u0105 z\u0142udnych plan\u00f3w.<\/p>\n
W 2002 roku przebadano Amerykan\u00f3w, kt\u00f3rzy podj\u0119li si\u0119 jak\u017ce karko\u0142omnego wyzwania, jakim jest remont kuchni. Badanie pokaza\u0142o, \u017ce \u015bredni szacowany koszt remontu wynosi\u0142 18 656 dolar\u00f3w. C\u00f3\u017c, nie by\u0142a to dobra prognoza\u2026 \u015bredni koszt rzeczywisty wynosi\u0142 38 769 dolar\u00f3w. Bo nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po\u0142owa p\u0142ytek uleg\u0142a p\u0119kni\u0119ciu, instalacja elektryczna by\u0142a dodatkowo do wymiany, a \u017cona zapragn\u0119\u0142a nowoczesnej porcelany sto\u0142owej. <\/p>\n
Wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w? Prosz\u0119 bardzo. Je\u015bli chcesz za\u0142o\u017cy\u0107 w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rynku, w kt\u00f3rym w pierwszym roku upada co trzecia m\u0142oda firma, to z pewno\u015bci\u0105 nie wierzysz, \u017ce znajdziesz si\u0119 w tych nieszcz\u0119snych 33,33%, prawda? My\u015blisz – “Ja na pewno dam rad\u0119” – podobnie jak tysi\u0105ce raczkuj\u0105cych przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy stykaj\u0105 si\u0119 z bezwzgl\u0119dnym \u015bwiatem biznesu.<\/p>\n
Natomiast kiedy planujesz bud\u017cet na nowy rok, by\u0107 mo\u017ce nie bierzesz pod uwag\u0119, \u017ce, np. zepsuje Ci si\u0119 pralka, kto\u015b z Twoich bliskich b\u0119dzie potrzebowa\u0107 drogiego leczenia, ani faktu, \u017ce ceny \u017cywno\u015bci lub paliwa mog\u0105 drastycznie wzrosn\u0105\u0107? Je\u015bli jest przeciwnie \u2013 nale\u017cysz do w\u0105skiego grona os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 wyczulone na utopijne plany serwowane przez ich w\u0142asne m\u00f3zgi<\/strong>. <\/p>\n Zjawisko z\u0142udzenia planowania opisane przez Daniela Kahnemana to jeden z b\u0142\u0119d\u00f3w poznawczych (nieracjonalnych sposob\u00f3w postrzegania rzeczywisto\u015bci przez nasz umys\u0142). W ksi\u0105\u017cce \u201ePu\u0142apki my\u015blenia\u201d Kahneman opisuje, \u017ce przyk\u0142ady zbyt optymistycznych prognoz ustawicznie pojawiaj\u0105 si\u0119 w zamierzeniach rz\u0105d\u00f3w, firm i przeci\u0119tnych ludzi. <\/p>\n Dlaczego jeste\u015bmy sk\u0142onni wierzy\u0107, \u017ce zrealizuje si\u0119 najdoskonalszy ze scenariuszy? Przyczyn mo\u017cna szuka\u0107 w ludzkiej nieumiej\u0119tno\u015bci wyobra\u017cenia sobie, jakie potencjalne przeszkody przed nami stoj\u0105<\/strong>. Mowa tutaj o ca\u0142ym tym ogromie niewidocznych dzisiaj kwestii, kt\u00f3re mog\u0105 utrudni\u0107 nam realizacj\u0119 planu. Niestety cz\u0119\u015bciej ni\u017c rzadziej s\u0105 one dla nas nie do przewidzenia w chwili planowania. <\/p>\n We\u017amy pod uwag\u0119 prosty przyk\u0142ad \u2013 zamiaru kupna nowej kanapy. Sprawa wydaje si\u0119 prosta i do za\u0142atwienia w 2 godziny. Tymczasem najpierw musimy oszacowa\u0107 ilo\u015b\u0107 miejsca przeznaczonego na mebel, znale\u017a\u0107 suwmiark\u0119, pomierzy\u0107. P\u00f3\u017aniej zastanowi\u0107 si\u0119, co teraz jest w modzie, om\u00f3wi\u0107 to ze swoimi bliskimi, poszuka\u0107 potencjalnych ofert w internecie, zam\u00f3wi\u0107. A je\u015bli nie kupujemy online, obje\u017adzi\u0107 po\u0142ow\u0119 miasta, szukaj\u0105c \u201etej jedynej\u201d. Nast\u0119pnie zam\u00f3wi\u0107 transport podczas drogi do bankomatu, aby wyp\u0142aci\u0107 pieni\u0105dze na zakup. Kanapa przysz\u0142a bez n\u00f3\u017cek – horror trwa\u2026. Telefony, formu\u0142owanie za\u017cale\u0144 i oczekiwanie. \u0141\u0105cznie \u2013 dzie\u0144 wyj\u0119ty z \u017cycia. A to tylko zakup jednej kanapy!<\/p>\n Nierealistyczne plany bior\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z naszych narcystycznych pobudek: \u201eJarek, m\u00f3wi\u0119 Ci, rozkr\u0119c\u0119 ten biznes! Do ko\u0144ca roku b\u0119dziemy bogaci!\u201d<\/em> lub: \u201eNapisz\u0119 dwie ksi\u0105\u017cki \u2013 b\u0119d\u0119 pisa\u0107 mi\u0119dzy prac\u0105, obowi\u0105zkami domowymi, treningami i czasem sp\u0119dzonym z rodzin\u0105!\u201d<\/em>. Chcemy wierzy\u0107, \u017ce damy rad\u0119, \u017ce jeste\u015bmy silni oraz zdyscyplinowani i \u017ce jak sobie co\u015b zak\u0142adamy, to na pewno tak b\u0119dzie. P\u00f3\u017aniej, ku naszemu zaskoczeniu dostajemy klapsa od rzeczywisto\u015bci. P\u00f3\u0142 biedy, je\u015bli upokorzenie jest tylko osobiste (gdy wy\u0142\u0105cznie sami wiedzieli\u015bmy o swoich planach). Prawdziwie gorzk\u0105 pigu\u0142k\u0119 musimy prze\u0142kn\u0105\u0107, kiedy po\u0142owa naszych znajomych wiedzia\u0142a o tych niespe\u0142nionych zamiarach. <\/p>\n Czy istnieje jakie\u015b remedium na z\u0142udzenie planowania? Przede wszystkim\u2026 wi\u0119cej refleksji w trakcie tworzenia plan\u00f3w! Daj\u0105c sobie zawsze margines b\u0142\u0119du i uwzgl\u0119dniaj\u0105c potencjalne problemy, szanse na realizacj\u0119 naszych zamiar\u00f3w wzrastaj\u0105<\/strong>. Przyda si\u0119 szczero\u015b\u0107 wobec w\u0142asnych umiej\u0119tno\u015bci, cech osobowo\u015bci i zasob\u00f3w w kontek\u015bcie d\u0105\u017cenia do okre\u015blonych cel\u00f3w. Cennym \u017ar\u00f3d\u0142em dla skutecznych prognoz s\u0105 nasze minione do\u015bwiadczenia, z kt\u00f3rych mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 lekcje: \u201eZ jakim skutkiem w przesz\u0142o\u015bci wygl\u0105da\u0142a realizacja zbli\u017conych plan\u00f3w?\u201d<\/p>\n Warto r\u00f3wnie\u017c wykorzystywa\u0107 informacje na temat wynik\u00f3w podobnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. Spojrze\u0107 obiektywnie na swoje zamiary i oceni\u0107, jak inni ludzie radzili sobie w por\u00f3wnywalnych przypadkach<\/strong>. Czasami istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119gni\u0119cia po dane statystyczne, kt\u00f3re pomog\u0105 nam stworzy\u0107 cho\u0107by cz\u0119\u015bciowo realistyczne prognozy. <\/p>\n Jedno jest pewne: nadmierny optymizm mo\u017ce uczyni\u0107 z nas upokorzonych \u015blepc\u00f3w. Op\u0142aca si\u0119 zatem o tym pami\u0119ta\u0107, kiedy znowu zabierzemy si\u0119 do tworzenia jakichkolwiek plan\u00f3w.<\/p>\nSk\u0105d si\u0119 bierze nadmierny optymizm w planowaniu?<\/h6>\n
Lek na z\u0142udzenie planowania<\/h6>\n