Sen – najwa\u017cniejsze zachowanie behawioralne cz\u0142owieka. Przeci\u0119tny Kowalski sp\u0119dza ponad 1\/3 swojego \u017cycia kimaj\u0105c w \u0142\u00f3\u017cku – w wieku 85 lat zd\u0105\u017cy przespa\u0107 jakie\u015b 30 lat. Dlatego dobrze by\u0142oby chocia\u017cby lizn\u0105\u0107 ten temat od strony neurobiologii i zrozumie\u0107, jak wa\u017cne jest to zjawisko w naszym \u017cyciu. I jak okrutnie bagatelizowana jest potrzeba nocnego wypoczynku. Przed tob\u0105 kilka fakt\u00f3w, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce sprawi\u0105, \u017ce dzisiaj p\u00f3jdziesz szybciej do wyrka.
\n<\/p>\n
Cho\u0107 z punktu widzenia ewolucji nie do ko\u0144ca wiadomo, jaka jest fizjologiczna rola snu, z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ma ogromne znaczenie dla uk\u0142adu nerwowego. Pomijaj\u0105c podstawow\u0105 funkcj\u0119 regeneracji organizmu, badania jasno wykazuj\u0105, \u017ce bezsenno\u015b\u0107 wp\u0142ywa bardzo niekorzystnie na funkcjonowanie proces\u00f3w neuronalnych i gospodark\u0119 hormonaln\u0105 cz\u0142owieka. Tyle suchych tre\u015bci na pocz\u0105tek, a teraz czas na konkrety.<\/p>\n
Po\u0142\u0105czenia synaptyczne w Twoim m\u00f3zgu s\u0105 podczas snu odbudowane i wzmacniane. Gdy po ci\u0119\u017ckim dniu oddajesz si\u0119 w obj\u0119cia Morfeusza, nast\u0119puje proces przetwarzania informacji, maj\u0105cy miejsce w Twoich szarych kom\u00f3rkach. Je\u015bli pr\u00f3bujesz opanowa\u0107 jakie\u015b wymagaj\u0105ce zadanie i cierpisz na niedomiar snu – Twoja zdolno\u015b\u0107 do efektywnej realizacji tego zadania ma takie szanse, jak syryjscy uchod\u017acy na szcz\u0119\u015bliw\u0105 asymilacj\u0119 w Polsce. Czyli niewielk\u0105. <\/p>\n
Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, o ile skuteczniejszy jeste\u015b, gdy jeste\u015b wyspany. O ile \u0142atwiej skupi\u0107 Ci si\u0119 na pracy, by w efekcie w kilka godzin za\u0142atwia\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych przez tydzie\u0144 nie zd\u0105\u017cy\u0142by\u015b za\u0142atwi\u0107, marz\u0105c wtenczas o ciep\u0142ym \u0142\u00f3\u017cku, zamiast skupi\u0107 si\u0119 na swojej robocie, kt\u00f3r\u0105 i tak musisz wykona\u0107. Pracoholizm cz\u0119sto jest \u0142\u0105czony z niewystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015bci\u0105 snu – najciekawsze jest to, \u017ce mo\u017cesz by\u0107 znacznie produktywniejszy pracuj\u0105c na pe\u0142nych obrotach przez zaledwie kilka godzin dziennie, je\u015bli jeste\u015b fanem sjesty, ni\u017c go\u015bciem, kt\u00f3ry sp\u0119dza ca\u0142e dnie i noce w pracy.<\/strong> <\/p>\n Ten punkt jest dla mnie najwa\u017cniejszy, bo wiem z do\u015bwiadczenia, \u017ce je\u015bli si\u0119 dostatecznie nie wy\u015bpi\u0119, moja si\u0142a woli jest s\u0142absza od tych chorobliwie oty\u0142ych ludzi, kt\u00f3rych do szpitala transportuje si\u0119 przy pomocy d\u017awigu i brawurowej akcji ca\u0142ej remizy stra\u017cackiej. Podczas gdy jestem bardziej zaspany, ni\u017c bym sobie tego \u017cyczy\u0142, sprawa wygl\u0105da przynajmniej s\u0142abo – wiem, \u017ce nie powinienem czego\u015b zrobi\u0107, ale mimo wszystko robi\u0119 to albo wiem, \u017ce powinienem co\u015b zrobi\u0107, ale nie robi\u0119 tego. To chyba najlepszy spos\u00f3b, aby bezmy\u015blnie straci\u0107 dzie\u0144 na obijanie si\u0119 i oddalanie si\u0119 od swoich \u017cyciowych zamierze\u0144. A tak na powa\u017cnie – wi\u0119kszo\u015b\u0107 decyzji, kt\u00f3re podejmiesz po nieprzespanej nocy b\u0119dzie tymi, kt\u00f3re okre\u015bla si\u0119 mianem “nietrafionych”. I nawet kilkugodzinne sesje medytacyjne wiele tutaj nie pomog\u0105. <\/p>\n Opr\u00f3cz tego warto wspomnie\u0107, \u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozwi\u0105zywania skomplikowanych problem\u00f3w drastycznie wzrasta podczas snu, podczas kt\u00f3rego wy\u0142\u0105cza si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i nast\u0119puje proces tzn. konsolidacji wspomnie\u0144, kt\u00f3ry daje umys\u0142owi \u015bwie\u017ce podej\u015bcie i niejednokrotnie eleganck\u0105 solucj\u0119 trudnej kwestii, kt\u00f3rej jeszcze w dniu wczorajszym nie dane nam by\u0142o zna\u0107. Dlatego tak cz\u0119sto radzi si\u0119 “przespa\u0107 z problemem”, aby nazajutrz znale\u017a\u0107 najbardziej optymalne rozwi\u0105zanie. <\/strong><\/p>\n Co si\u0119 dzieje, gdy tracimy umiej\u0119tno\u015b\u0107 logicznej oceny sytuacji i nie mamy si\u0142y woli, aby poradzi\u0107 sobie z podejmowaniem niew\u0142a\u015bciwych dzia\u0142a\u0144? Na ratunek przybywa Pani Kawa i Pan Papieros – organizm karmi si\u0119 kofein\u0105 i nikotyn\u0105, aby z\u0142agodzi\u0107 “zombie-mode”, wywo\u0142any przez brak snu. I nierzadko, gdy przychodzi wiecz\u00f3r, przyj\u0119\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma to jak waln\u0105\u0107 sobie porz\u0105dnego kielicha. Tak na spokojne za\u015bni\u0119cie. Sk\u0142onno\u015b\u0107 do picia i brania narkotyk\u00f3w jest szczeg\u00f3lnie zauwa\u017calna u os\u00f3b, kt\u00f3re \u015bpi\u0105 zbyt kr\u00f3tko. Kt\u00f3\u017c by pomy\u015bla\u0142, \u017ce brak wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci snu mo\u017ce rodzi\u0107 nieszcz\u0119\u015bliwych alkoholik\u00f3w i narkoman\u00f3w? Ja nie.<\/p>\n Cz\u0142owiek wyspany, to cz\u0142owiek kreatywny. Nie wymy\u015blisz niczego odkrywczego, je\u015bli zarywasz noce, nawet je\u015bli pracujesz nad projektem swojego \u017cycia. Najlepsze pomys\u0142y wpadaj\u0105 do g\u0142owy, gdy sp\u0119dzasz dzie\u0144 skupiaj\u0105c si\u0119 na czym\u015b konkretnym, rozwa\u017caj\u0105c r\u00f3\u017cne warianty i rozwi\u0105zania dotycz\u0105ce Twoich zada\u0144 na przestrzeni doby. Takie dzia\u0142anie pod\u015bwiadomie za\u0142\u0105cza Ci program, kt\u00f3ry podczas snu b\u0119dzie szuka\u0142 idei, kt\u00f3re uczyni\u0105 Twoj\u0105 prac\u0119 b\u0105d\u017a cel lepszymi.<\/p>\n Najnowsze badania pokazuj\u0105 wyra\u017any wp\u0142yw snu na zdrowie psychiczne. Zaburzenia snu bardzo cz\u0119sto s\u0105 powi\u0105zane z depresj\u0105, schizofreni\u0105 i jak ju\u017c wspomnia\u0142em – z chorob\u0105 alkoholow\u0105 i narkomani\u0105. Si\u0142a woli, kt\u00f3re odejmuje nam umiej\u0119tno\u015b\u0107 podejmowania w\u0142a\u015bciwych decyzji jest r\u00f3wnie\u017c “idealnym” gruntem dla niezdrowego stresu.<\/strong> <\/p>\n Brak snu w drastyczny spos\u00f3b obni\u017ca nasz\u0105 psychiczn\u0105 odporno\u015b\u0107, przez co stajemy si\u0119 marudni, upierdliwi, obra\u017calscy i cz\u0119sto chcemy rozwali\u0107 klawiatur\u0119 o biurko albo g\u0142ow\u0119 szefa. Tak, mowa o dzia\u0142aniach impulsywnych, bo niewyspani jeste\u015bmy jak tykaj\u0105ca bomba zegarowa – rozdra\u017cnienie szybko przeradza si\u0119 w gniew, kt\u00f3ry, jak ju\u017c psychologia wyja\u015bni\u0142a – rodzi si\u0119 z nieuzasadnionego l\u0119ku (spadek odporno\u015bci psychicznej), a kt\u00f3ry bardzo cz\u0119sto t\u0142umaczy si\u0119 “z\u0142ym dniem”. Ale to nie dzie\u0144 by\u0142 w tym przypadku winowajc\u0105, tylko niewystarczaj\u0105co przespana noc. <\/p>\n Jeszcze nie tak dawno temu, nie zdaj\u0105c sobie sprawy z wagi snu – popsu\u0142em warto\u015bciow\u0105 relacj\u0119 tylko dlatego, \u017ce nieustannie by\u0142em niewyspany i nie mia\u0142em energii, aby by\u0107 na tyle towarzysk\u0105 osob\u0105, \u017ceby kto\u015b uzna\u0142, \u017ce warto by\u0107 moim znajomym. Moja umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u017cartowania i podtrzymywania interesuj\u0105cych konwersacji – znikn\u0119\u0142a, kiedy przez ponad dwa tygodnie spa\u0142em przez zaledwie cztery b\u0105d\u017a pi\u0119\u0107 godzin dziennie. Nie widzia\u0142em problemu, dop\u00f3ki u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce nie jestem sob\u0105, je\u015bli si\u0119 porz\u0105dnie nie wy\u015bpi\u0119, a nie je\u015bli nie zjem snickersa. Nigdy wi\u0119cej. <\/p>\n Zerwana noc, to r\u00f3wnie\u017c zaburzenia apetytu. Sam fakt, \u017ce obni\u017cona si\u0142a woli naturalnie sprawi, \u017ce b\u0119dziesz chcie\u0107 si\u0119gn\u0105\u0107 po paczk\u0119 chips\u00f3w Cheetos, kiedy normalnie by\u015b tego nie zrobi\u0142 ma oczywi\u015bcie wp\u0142yw. Jednak opr\u00f3cz tego stoimy przed naukowym faktem – je\u017celi \u015bpisz mniej, ni\u017c siedem godzin na dob\u0119, Tw\u00f3j organizm wytwarza mniej leptyny, czyli hormonu, kt\u00f3ry zmniejsza \u0142aknienie. Tymczasem podwy\u017csza poziom greliny, hormonu, kt\u00f3ry zwi\u0119ksza Tw\u00f3j apetyt! <\/p>\n Opr\u00f3cz tego przeprowadzono szereg bada\u0144, kt\u00f3re dowiod\u0142y, \u017ce je\u015bli sypiasz mniej, ni\u017c pi\u0119\u0107 godzin dziennie, istnieje a\u017c 50 % prawdopodobie\u0144stwa, \u017ce b\u0119dziesz cierpie\u0107 na oty\u0142o\u015b\u0107. Ciekawe ile os\u00f3b walczy z nadwag\u0105, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce zamiast katowania si\u0119 drako\u0144skimi dietami, najpierw nale\u017ca\u0142oby si\u0119 porz\u0105dnie wyspa\u0107?<\/p>\n “Sen jest to skracanie sobie \u017cycia w tym celu, aby je wyd\u0142u\u017cy\u0107.”<\/strong> – Tadeusz Kotarbi\u0144ski<\/p>\n Wyniki ostatnich bada\u0144 dotycz\u0105cych snu dobitnie pokazuj\u0105, \u017ce przez ostatnie lata \u015bpimy znacznie kr\u00f3cej, bo \u015brednio a\u017c p\u00f3\u0142torej do dw\u00f3ch godzin kr\u00f3cej, co czyni sze\u015b\u0107 i p\u00f3\u0142 godziny przeznaczonej na sen dziennie. Niedomiar snu staje si\u0119 wi\u0119c problemem powszechnym, cz\u0119sto wynikaj\u0105cym z nie\u015bwiadomo\u015bci – nie chcemy traci\u0107 czasu na sen, bo jak twierdzimy – “wy\u015bpimy si\u0119 po \u015bmierci”. <\/p>\n Istnieje ca\u0142e multum czynnik\u00f3w, kt\u00f3re zach\u0119caj\u0105 nas do tego, aby zamiast si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107, zrobi\u0107 co\u015b innego. Na przyk\u0142ad sp\u0119dzi\u0107 noc na ogl\u0105daniu kilku odcink\u00f3w “Gry o tron”. I tu jak najbardziej przydatna jest umiej\u0119tno\u015b\u0107 zarz\u0105dzania czasem. Fakt, \u017ce jedni ludzie potrzebuj\u0105 zaledwie sze\u015bciu godzin, aby si\u0119 wyspa\u0107, natomiast inni nawet dziesi\u0119ciu – r\u00f3wnie\u017c jest bardzo istotny i jest to kwestia, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy wyczu\u0107 samemu. S\u0142uchaj swojego organizmu, on najlepiej wie, ile tak naprawd\u0119 czasu potrzebuje, \u017ceby odpowiednio wypocz\u0105\u0107.<\/strong> <\/p>\n Je\u015bli cierpisz na bezsenno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 prze\u017cywa John Newman w kawa\u0142ku “Loosing sleep”, to nie mam dla Ciebie rady, opr\u00f3cz intensywnego wysi\u0142ku fizycznego, po\u0142\u0105czonego z wyzwaniami umys\u0142owymi na przestrzeni dnia, dzi\u0119ki czemu pod wiecz\u00f3r Tw\u00f3j organizm sam b\u0119dzie domaga\u0107 si\u0119 snu. Bardzo pomocne mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c unikanie picia kawy, mocnej herbaty i jedzenia czegokolwiek przed p\u00f3j\u015bciem lulu. Zredukowanie \u015bwiat\u0142a w pokoju, gdy mieszkasz w pobli\u017cu licznych latarni te\u017c jest dobrym pomys\u0142em. <\/p>\n Podsumowuj\u0105c – nie my\u015bl o czasie sp\u0119dzonym na \u015bnieniu, jako o czasie zmarnowanym. M\u0105drze wykorzystany sen zapewni Ci lepsze zdrowie, kondycj\u0119 umys\u0142ow\u0105, kreatywno\u015b\u0107, odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105, zwi\u0119kszy si\u0142\u0119 woli oraz koncentracj\u0119. Nie wiem jak Ty, ale ja id\u0119 dzisiaj wcze\u015bniej spa\u0107. Tylko nie za\u015bpij.2. Si\u0142a woli i umiej\u0119tno\u015b\u0107 podejmowania w\u0142a\u015bciwych decyzji<\/h6>\n
3. Lotna wyobra\u017ania, pomys\u0142owo\u015b\u0107<\/h6>\n
4. Zdrowie psychiczne i jako\u015b\u0107 relacji<\/h6>\n
5. Regulacja apetytu<\/h6>\n
\n<\/br><\/p>\n